Türkçede İkiz Ünlü Var Mıdır? Bir Dil Yolculuğu
Geçen gün Kayseri’nin soğuk sokaklarında yürürken, kulağımda bir kelime takıldı. İkiz ünlü… Hemen aklıma geldi, “Türkçede gerçekten ikiz ünlü var mıdır?” diye düşündüm. Neredeyse günlüklerimde bir yerlerde yazmıştım, ama bu kelimeyi tam olarak nasıl açıklayacağımı bir türlü bulamıyordum. Belki de dilin kalbinde kaybolmuş bir şeyi arıyordum, kim bilir?
İkiz Ünlü Nedir ki?
İlk başta, kelimeyi duyduğumda, “Bu ne demek ki?” diye düşündüm. Hani bazen bir kavram vardır, ilk duyduğunuzda size tamamen yabancı gelir. Ama o kadar merak edersiniz ki, içinde kaybolduğunuzda bir anlam çıkarmaya başlarsınız. İkiz ünlü kelimesi de bana tam olarak böyle hissettirdi. Türkçede ikiz ünlü var mı diye sorarken, aslında dilin derinliklerinde kaybolmuş bir soruyu kendime soruyordum.
İkiz ünlü, bildiğiniz gibi, iki ünlünün yan yana geldiği bir ses olayı. Türkçede “aa”, “ee”, “ii”, “oo”, “uu” gibi sesler, bazen yan yana gelerek, tek bir uzun ünlü gibi kabul edilir. Ama bunların “ikiz” olarak adlandırılıp adlandırılmadığı tam olarak bir soru işaretiydi. Bu soruyu kendime sorarken, aslında bir yanıt arıyordum. Gerçekten, Türkçede kelimelerin içinde seslerin bu şekilde birbirini takip etmesi bir kural mıydı? Yoksa kulağımda bir yanlışlık mı vardı?
Bir Gün, Bir Kelime ve Dilin Hızla Akıp Giden Zamanı
O an, kafamda bir ışık yanmaya başladı. Bu soruyla yürüdüğüm sokak, Kayseri’nin soğuk havası ve dışarıda düşen kar taneleriyle birleşince, sanki geçmişten gelen bir sesi duydum. Bunu ilk ne zaman fark ettiğimi hatırladım; bir sınıf arkadaşımın bana “kısa ünlü” ve “uzun ünlü” kavramlarını anlatırken, dilin aslında bu kadar derin ve bazen gizemli olduğunu hissetmiştim. O günden sonra dilin her kelimesi bana farklı bir renk gibi gelmeye başlamıştı. Bir kelimeyi her duyduğumda, içinde kaybolduğum bir anlam buluyordum. Ama ikiz ünlüler? O bambaşka bir şeydi. Gerçekten var mıydı?
Hayal kırıklığıyla ama aynı zamanda merakla, bu sorunun peşinden gitmeye karar verdim. Bazen, bir dilin içindeki derinlikleri anlamak, insanı hem heyecanlandırır hem de biraz korkutur. Çünkü dil, aslında hem kelimelerle, hem de bu kelimelerin arkasında yatan anlamlarla büyür. İkiz ünlü, Türkçede var mıydı? Yoksa bu sadece bir yanlış anlamaydı?
Bir Cevap Bulmak: Türkçede İkiz Ünlü
Sonunda cevap geldi, ve bir parça şaşkınlıkla ama bir o kadar da heyecanla anladım ki, Türkçede teknik anlamda “ikiz ünlü” diye bir şey yokmuş. Yani, ikiz ünlüler aslında bir ses olayının sonucunda ortaya çıkan, aynı ünlülerin art arda gelmesi değil, dilin doğal akışında oluşan bir durummuş. Tıpkı “ağaç” kelimesindeki “aa” gibi. Aslında Türkçede bunlar, “uzun ünlü” olarak kabul ediliyormuş. Ama belki de “ikiz” ifadesi, insanın kulağında bir çift ünlü sesi duyma fikrinin, dildeki o simetrik güzellik arayışından doğmuştu.
Yine de, bu kelimeyi duyduğumda içinde kaybolduğum anlamı sevmiştim. Beni bir yere götürdü. Kafamdaki sorularla Kayseri’nin o karla kaplı sokaklarını adımlarken, dilin kendisiyle ilgili fark ettiğim her yeni şey, aslında bir keşifti. Türkçe, bana her zaman şaşırtıcı ve içten gelen bir dil gibi hissettirdi. Belki de diller böyle bir şeydir; bazen kafamızda bir soru oluşturur, ama asıl cevabı bulduğumuzda, bizi daha büyük bir anlamın içinde buluruz.
Ve Sonra…
Bir süre sonra, kafamdaki bu ikiz ünlü sorusu kayboldu, ama bir başka soru doğdu. Dilin içindeki ince ayrıntılar, bazen çok karmaşık olabilir. Ama bazen de bir kelimenin içinde kaybolarak, o dilin derinliklerine inmek, bambaşka bir keşfe dönüşür. İkiz ünlüler belki de bir kelimenin içinde değil, dilin içinde saklı olan bir anlamdı. Belki de bir dilin sadece kuralları değil, hissettirdiği duygular önemliydi. O an, her şeyin dilin derinliklerinde gizli olduğunu düşündüm. Her kelime, bir soru, her soru ise bir keşifti.